Notitie van het Partijbestuur ten behoeve van het Spoedeisend Congres van de Partij van de Arbeid, Utrecht, 30 maart 2009

Beoordeling van het Aanvullend Beleidsakkoord (niet amendeerbaar)

De Partij van de Arbeid heeft de afgelopen twee jaar laten zien dat met het nemen van regeringsverantwoordelijkheid veel bereikt kan worden. Sinds de toetreding van de PvdA tot de regering wordt er weer geïnvesteerd in mensen en in een sociale en sterke toekomst. We investeren in kinderen en ouders door te zorgen voor betaalbare kinderopvang en het tegengaan van schooluitval. We zorgden voor een herwaardering van onze leraren, onder andere door de salarissen te verhogen. We dragen zorg voor onze ouderen, door dag in dag uit te knokken voor niet alleen betaalbare maar ook kwalitatief hoogwaardige zorg en een oudedagsvoorziening. We komen op voor de belangen van werknemers, niet alleen door te zorgen voor een vangnet voor wie uitvalt maar vooral door te zorgen dat mensen de kans krijgen om aan het werk te komen en te blijven. We investeren in buurten en bewoners, onder andere door de wijkagent en de wijkverpleegster weer in ere te herstellen. We bieden weer een veilige haven voor hen die van huis en haard verjaagd zijn, door een streng maar rechtvaardig asielbeleid. En ook wordt er dankzij de PvdA eindelijk gewerkt aan een duurzame toekomst, door duurzaam energieverbruik te stimuleren en vervuiling te belasten.

Maar het belang van regeringsverantwoordelijkheid bewijst zich pas echt als het niet mee, maar tegenzit. De opgave van de mondiale economische crisis stelt ons voor grote uitdagingen. Nederland kan de wereldwijde economische crisis uiteraard niet alleen oplossen. Wel kunnen we alles op alles stellen om de gevolgen van de crisis zoveel mogelijk te beperken. Want dat is wat er nodig is in een periode waarin niet alleen spaartegoeden maar ook onze banen en pensioenen bedreigd worden. Een periode waarin het morele gemis binnen de markt pijnlijk zichtbaar is geworden en de noodzaak van een actieve en sturende overheid is aangetoond. Juist nu bewijst zich de kracht van partijen die de verantwoordelijkheid niet schuwen maar opzoeken. Want in het Kabinet zijn we in de gelegenheid om spaargelden te beschermen als banken dreigen om te vallen. Om banen te behouden en nieuwe –groene- banen te creëren waar honderdduizenden ontslagen dreigen. Om de nu zo noodzakelijke solidariteit en lotsverbondenheid tussen mensen in stand te houden in een tijd van groeiende onzekerheid en soms ook onbehagen. Alleen door verantwoordelijkheid te nemen zijn we in staat om onze zorg en ons onderwijs op peil te houden wanneer deze onder druk komen te staan.

Ons land en haar inwoners zijn nu gediend bij een verstandige aanpassing van het coalitieakkoord uit 2007. Een akkoord dat gesloten is in een tijd van relatieve voorspoed – waarin de huidige crisis nog moest uitbarsten. Als een ding zeker is dan is het wel dat ons land en haar inwoners niet gediend zijn door stug vast te houden aan de regels zoals we deze twee jaar geleden afspraken in het coalitieakkoord. Zij zijn gediend bij uitzonderlijke maatregelen in uitzonderlijke tijden. Want indien er werd vastgehouden aan de begrotingsregels van het coalitieakkoord, was er geen ruimte geweest om te investeren. Sterker nog, er had voor tientallen miljarden bezuinigd moeten worden de komende jaren. Dat zou de economie enorm schaden en grote consequenties hebben voor de sociale zekerheid in tijden dat juist dat sociale vangnet belangrijker is dan ooit.

Om die reden zaten de coalitiepartijen opnieuw rond de onderhandelingstafel. De verantwoordelijkheid om Nederland zo goed mogelijk door deze zware periode heen te loodsen vroeg om nieuwe afspraken. Afspraken waarbij voor de Partij van de Arbeid voorop stond dat de rekening van de crisis -veroorzaakt door het wangedrag van financiële instellingen- niet betaald mag worden door de meest kwetsbaren in onze samenleving.

De onderhandelaars van de Partij van de Arbeid begonnen aan de onderhandelingen met uitgangspunten in de traditie van de sociaaldemocratie. De te nemen maatregelen dienden voor ons allereerst sterk te zijn, economie en werkgelegenheid te ondersteunen. Te nemen maatregelen dienden sociaal te zijn, de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen. Ook dienden ze duurzaam te zijn, ons land moet beter uit de crisis komen. Tenslotte dienden de noodzakelijke maatregelen solide te zijn -de overheidsfinanciën moeten zo spoedig mogelijk op orde zijn- en moreel, de oorzaken van de crisis in de financiële sector moeten worden bestreden zodat ze niet ons niet opnieuw in een crisis kunnen storten.

Met die agenda zaten de onderhandelaars van de Partij van de Arbeid de afgelopen weken aan tafel. Zij wisten zich daarbij gesteund door het Congres van 14 en 15 maart jongstleden dat deze uitgangspunten nog eens bevestigde en de onderhandelaars in vertrouwen van een ruim mandaat voorzag. Vandaag beoordelen wij de resultaten zoals deze door hen geboekt zijn. Resultaten die niet alleen beoordeeld moeten worden op onze uitgangspunten, maar ook gezien moeten worden in het licht van de crisis en de coalitie. De crisis die soms om pijnlijke maatregelen vraagt en de coalitie waarbinnen noodzakelijke compromissen gesloten dienen te worden.

-Investeren in de toekomst, investeren in mensen-

Voor de Partij van de Arbeid zijn er belangrijke winstpunten in het bereikte onderhandelingsresultaat. In de jaren 2009 en 2010 -de jaren waarin onze economie de zwaarste klappen krijgt- wordt gericht geïnvesteerd in arbeid. Er wordt geïnvesteerd in het behoud en herstel van werkgelegenheid, met prioriteit voor jongeren. Wie toch onverhoopt uitvalt kan rekenen op onze WW, die in hoogte en duur onveranderd blijft. Belangrijker is echter dat de coalitie een forse inzet pleegt gericht op werk boven inkomen. Want om te voorkomen dat we na de crisis een generatie jongeren werkloos aan de kant laten staan investeren we nu in arbeidsmaatregelen, onderwijs, stages en scholing. Dat is niet alleen goed voor deze jongeren, maar ook voor de economie. Want als de crisis voorbij is en onze economie weer groeit hebben we daar iedereen bij nodig. Daarom mogen we nu niemand aan de kant laten staan.

De vliegtax wordt nu afgeschaft maar zal in 2012 op Europees niveau terugkeren. Ook wordt er extra geld uitgetrokken voor een duurzame, innovatieve economie. Energiebesparing wordt gestimuleerd, net als duurzaam ondernemen. Eén miljoen huishoudens wordt voorzien van duurzame energie, onze agenda van twintig procent duurzame energie in 2020 wordt omgezet in een structurele agenda voor de lange termijn. Dat is goed voor onze economie en voor de wereld van onze kinderen.

De coalitie wil investeren in het onderhoud en de bouw van publieke voorzieningen zoals scholen en ziekenhuizen. Grote infrastructurele projecten aan stations en spoor, kust, havens en wegen worden versneld uitgevoerd en er wordt geld beschikbaar gesteld voor het bedrijfsleven in het algemeen en het MKB in het bijzonder. Tevens wordt de regeldruk aangepakt. Want door versneld te investeren in stenen en leefbaarheid, en door ondernemers te laten ondernemen, investeren we uiteindelijk in mensen.

-Gezonde overheidsfinanciën en behoud van collectieve voorzieningen-

Tevens wordt een begin gemaakt met het herstel van onze overheidsfinanciën vanaf 2011. De coalitie pleit voor investeringen wanneer het nodig is, maar wil de rekening niet doorschuiven naar de volgende generaties. Er wordt niet bezuinigd op voorzieningen die geschapen zijn voor tijden van tegenspoed, zoals de WW, en de internationale solidariteitsagenda blijft, conform de wens van ons Congres, overeind. Dat past bij het sociale en degelijke karakter van een regering met de Partij van de Arbeid. Dat past bij het verantwoorde financieel en economisch beleid waar de Partij van de Arbeid vanuit haar traditie op kan bogen. Sterk én sociaal.

Om op lange termijn onze zorg, pensioenen, onderwijs en sociale zekerheid toegankelijk, kwalitatief hoogwaardig en betaalbaar te houden, moeten houdbaarheidsmaatregelen genomen worden. De coalitie heeft hier pijnlijke maar noodzakelijke keuzes niet geschuwd. Want hoewel het allereerst een groot geluk is dat we allemaal steeds ouder worden, mogen we onze ogen niet sluiten voor de kosten die dat met zich meebrengt. Stijgende kosten van zorg en oudedagsvoorziening mogen niet doorgeschoven worden naar de volgende generaties. De coalitie vraagt hier om een bijdrage van iedereen.

Mensen die daartoe in staat zijn worden gevraagd om langer door te werken.. De pensioengerechtigde leeftijd zal - rekening houdend met zware beroepen - op termijn geleidelijk worden opgetrokken naar 67 jaar, tenzij de Sociaal Economische Raad, conform de afspraken met de sociale partners, met werkzame alternatieven komt. De coalitie buigt zich over het zwaarwegende advies dat de SER hier in oktober over zal uitbrengen.

Goede zorg voor iedereen is belangrijk vindt de coalitie. Maar de kosten van onze zorg zijn een steeds grotere uitgavenpost van onze overheid. Onbedoeld ontvangen steeds meer mensen zorgtoeslag. De coalitie wil dan ook naar draagkracht zorgen dat de zorgtoeslag weer terechtkomt bij de mensen die hem nodig hebben. Ook wordt er gekeken of er besparingen op de kortdurende zorg mogelijk zijn. Langdurige zorg aan onze ouderen, chronisch zieken en gehandicapten wordt terecht ontzien.

Tot slot wordt er ook een maatregel genomen voor het eigen huis. Voor koopwoningen die meer dan 1 miljoen waard zijn, zal een hogere belasting via het Eigen Woning Forfait gaan gelden. De grens van 1 miljoen blijft staan, ook al stijgen de prijzen van woningen, zodat steeds meer woningen onder dit hoger tarief zullen vallen.

Voor de Partij van de Arbeid zijn het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd en de ingrepen in de zorg om deze toekomstbestendig te maken pijnlijke maatregelen. Maatregelen die op een zo eerlijk mogelijke wijze - en zo spoedig mogelijk- vormgegeven zullen moeten worden. Maar afgezien van de maatregelen voor de lange termijn zal ook de komende periode niet gemakkelijk zijn. Ondanks de vele investeringen en het afzien van bezuinigingen – maatregelen die we nemen om onze economie zo min mogelijk te schaden en de meest kwetsbaren te beschermen tegen een crisis die ontstaan is door dwaas gedrag van het grote geld- feit blijft dat we door een ongekend zware economische crisis gaan. Een crisis waarbij we de gevolgen proberen te verzachten. Maar duidelijk is dat het niet zonder pijn zal gaan.

-Een morele agenda voor de toekomst-

Naast het dempen van de effecten van de crisis en het veilig stellen van de houdbaarheid van financiën en voorzieningen voor de toekomst heeft de coalitie een morele agenda opgesteld. Onderdeel van de aanpak van de crisis is het aanpakken van structurele onevenwichtigheden in de financiële sector te herstellen. De coalitie werkt concrete maatregelen nader uit voor wat betreft (internationaal) toezicht, governance eisen aan bestuurders en toezichthouders en een nieuwe visie op aandeelhouderschap en maatschappelijk ondernemen. Wouter Bos heeft in aanvulling op eerdere maatregelen aangekondigd alles uit de kast te zullen halen om de bonussen aan te pakken. Financiële instellingen die steun ontvangen moeten alle variabele beloningen en bonussen die buiten de cao’s worden toegekend afschaffen. Bekeken wordt hoe ook de bestaande afspraken hiertoe kunnen worden opgebroken. Zo nodig volgen wettelijke en fiscale ingrepen.

-Conclusie-

Het Partijbestuur van de Partij van de Arbeid is van mening dat het aanvullend beleidsakkoord, de plussen en minnen bij elkaar opgeteld, recht doet aan de uitgangspunten van de sociaaldemocratie en een waardevolle aanvulling is op het coalitieakkoord in de aanpak van de crisis en verzoekt het Congres in te stemmen met de volgende resolutie:

Resolutie Partijbestuur (Ter Besluitvorming)

Het Congres van de Partij van de Arbeid, in vergadering bijeen op 30 maart 2009 te Utrecht, oordeelt positief over het eindresultaat van de onderhandelingen van de coalitie en spreekt haar steun uit aan het aanvullend beleidsakkoord.